Madaling makita ang presyo ng stock. Isang tingin lang sa trading platform, nandoon na agad.
Pero ang mas mahirap na tanong ay ito: May sapat bang halaga sa likod ng presyong iyon para pagkatiwalaan natin ng kapital? Sa Module 6 Valuation ng 17th PSE–Ateneo Certified Securities Specialist Course, mas luminaw kung bakit hindi sapat na maganda lamang ang chart, mataas ang dividend yield, o mababa ang presyo.
Originally published: July 16, 2026 · Last updated: July 22, 2026
CSSC Learning Series Index | ◀︎ Module 5 | Module 7 ▶︎ |
About the CSSC Learning Series
Ang post na ito ay bahagi ng ating CSSC Learning Series, kung saan idinodokumento natin ang ating karanasan, mga natutuhan, at mahahalagang takeaways mula sa 17th PSE-Ateneo Certified Securities Specialist Course.
Ang programang ito ay isa sa mahahalagang capital-market education initiatives ng Philippine Stock Exchange, katuwang ang Ateneo Center for Continuing Education. Binubuo ito ng humigit-kumulang 123 oras ng continuing education tungkol sa financial at securities market theories, valuation techniques, fundamental at technical analysis, investment portfolio management, market dynamics, ethics, securities regulations, at real-world applications ng finance principles.
Ang bawat module ay pinangungunahan ng mga piling market practitioners at academicians na may malawak na kaalaman at aktuwal na karanasan sa finance at capital markets. Kasama sa programa ang synchronous at asynchronous lectures, exercises, group assignments, examinations, at hands-on training gamit ang iba’t ibang financial information platforms.
Sa matagumpay na pagtatapos ng programa, ang mga participants ay bibigyan ng certification mula sa PSE at Ateneo at igagawad ang titulong Certified Securities Specialist—isang karagdagang professional credential na kinikilala sa Philippine capital-markets industry.
Pero dito sa Micro Stock Trader Blog, hindi lamang natin tinitingnan ang bawat module bilang academic requirement. Sinusuri rin natin kung paano maisasalin ang mga aral nito sa aktuwal na karanasan ng isang retail stock trader—lalo na sa patuloy nating pagbuo, pagsusuri, at pagpapahusay ng Micro Harvesting framework.
Ito ang ating kuwento bilang Board Lot Warrior—ang inyong Batangueñong retail stock trader—na patuloy na nag-aaral, sumusubok, at nag-a-upgrade ng sariling sistema sa merkado.
Ang Punto ng Usapan
Ang valuation ay hindi simpleng paghahanap ng isang eksaktong “fair price” na parang sagot sa math problem.
Sa Module 6, malinaw na ipinakita na ang valuation ay nakadepende sa impormasyong available, sa petsa ng valuation, sa layunin ng pagsusuri, at sa mga assumption tungkol sa risk, return, growth, at future cash flows. Ibig sabihin, hindi ito permanenteng numero na minsang kinompyut ay puwede nang gamitin habambuhay.
Isa sa pinakamahalagang linya ng buong module para sa amin ay napakasimple:
Value is not the same as price.
Ang intrinsic value ay pangunahing inuugnay sa cash flows o earnings, growth, at uncertainty ng future cash flows. Samantala, ang market price ay maaari ring galawin ng supply and demand at market sentiment. Kaya maaaring bumaba ang presyo kahit hindi agad nasisira ang negosyo. Maaari ring tumaas ang presyo kahit mas mabilis ang pag-akyat nito kaysa sa paglago ng underlying value.
Dito naging napakalapit ng Module 6 sa kasalukuyang development ng Micro Harvesting Governance.
Matagal nang mahusay ang MH sa pag-oorganisa ng shares, capital blocks, refill layers, anchor positions, harvest zones, at portfolio roles. Pero habang lumalaki ang portfolio, lumalabas ang mas malalim na tanong:
Aling stock ang karapat-dapat tumanggap ng mas malaking bahagi ng kapital?
Hindi na sapat na sagutin iyon gamit lamang ang volatility, chart location, dividend yield, o availability ng refill opportunity.
Kailangang malaman din natin kung ano talaga ang binibili natin.
Ang Dating Paniniwala
Sa mas naunang anyo ng Micro Harvesting, malakas ang pagtingin namin sa presyo bilang operational information.
Mahalaga kung nasaan ang stock sa refill ladder. Mahalaga kung malapit ito sa support area. Mahalaga kung may harvestable movement. Mahalaga rin kung ilang shares ang maaaring idagdag nang hindi sinisira ang capital architecture.
Lahat ng iyon ay mahalaga pa rin.
Ang naging problema ay kapag ang pagbaba ng presyo ay tila awtomatikong nagiging dahilan upang magdagdag.
Kapag mas mababa ang presyo, mas mura. Kapag mas mura, mas attractive. Kapag nasa mas malalim na layer, mas malaki ang potential recovery.
Iyan ang madaling kuwento.
Pero hindi lahat ng murang stock ay undervalued. Minsan, mababa ang presyo dahil humina ang earnings capacity. Minsan, tumataas ang debt habang bumababa ang quality ng cash flows. Minsan, maganda ang headline profit pero mahina ang quality of earnings. Minsan naman, mukhang mataas ang dividend yield dahil bumagsak ang presyo—pero hindi malinaw kung sustainable pa ang dividend.
Sa Module 6, hindi agad nagsimula ang valuation sa formula. Nagsimula ito sa pag-unawa sa subject company, sa economic environment, sa industry, sa competitors, sa management, sa customers at suppliers, sa products, at sa historical at prospective financial performance. Kasama rito ang horizontal analysis, vertical analysis, financial ratios, at pagsusuri sa quality of earnings.
Doon namin nakita ang isang governance weakness:
Posibleng maayos ang ating execution architecture, pero mali ang asset na paulit-ulit nating nilalagyan ng kapital.
Parang maayos ang hagdan, pantay ang bawat baitang, at disiplinado ang pag-akyat—pero baka nakasandal pala ito sa maling pader.
Aba’y sayang ang pagiging mechanical kung hindi naman sapat ang business case.
Ang Binagong Pananaw
Ang malaking pagbabago ay hindi ang pagpalit ng technical analysis sa valuation.
Hindi rin namin balak gawing full-time valuation laboratory ang bawat MH transaction. Hindi lahat ng refill ay mangangailangan ng bagong discounted cash flow model. Hindi rin bawat galaw ng presyo ay kailangang sagutin ng isang spreadsheet na sandamakmak ang assumptions.
Ang pagbabago ay mas simple:
Valuation should govern capital allocation. Technical analysis should govern execution.
Ang valuation ang sasagot kung gaano kalaking kapital ang nararapat ipagkatiwala sa isang kumpanya.
Ang technical analysis ang tutulong kung kailan at paano ide-deploy ang kapital na iyon.
Ang portfolio governance naman ang magtatakda ng ceiling, diversification, liquidity reserve, at role ng bawat position sa buong MH Money Machine.
Dito nagkaroon ng bagong hierarchy:
Una, business quality at valuation.
Ikalawa, portfolio role at capital allocation.
Ikatlo, technical execution.
Hindi nito binabawasan ang halaga ng charts. Sa totoo lang, mas nagiging kapaki-pakinabang ang technical analysis kapag malinaw muna kung bakit natin gustong pagmay-ari ang stock.
Kung fundamentally qualified at reasonably valued ang kumpanya, ang pagbaba ng presyo ay maaaring maging deployment opportunity.
Kung mahina ang negosyo o hindi natin maintindihan ang valuation, ang pagbaba ng presyo ay hindi refill signal. Babala muna iyon na kailangang mag-review.
Ito rin ang dahilan kung bakit naging mas malinaw ang bagong prinsipyo namin:
Ang ladder ay mapa, hindi utos.
Ang pagpasok ng presyo sa isang refill layer ay nagbibigay lamang ng option. Hindi nito awtomatikong pinatutunayang dapat bumili.
Paano Ito Umaandar
Ang valuation process na ipinakita sa module ay nagsisimula sa pag-unawa sa kumpanya at sa quality at availability ng impormasyon. Susunod ang pagpili ng angkop na valuation approach, pagtukoy ng relevant parameters, at paggawa ng sensitivity analysis at cross-checks.
Tatlong pangunahing approach ang tinalakay: market approach, income approach, at cost approach.
Para sa MH, dalawang approach ang agad na may malinaw na gamit.
Ang Market Approach bilang Relative Valuation Check
Sa market approach, ikinukumpara ang kumpanya sa reasonably comparable businesses. Pero hindi sapat na pareho lamang silang nasa iisang industry. Dapat tingnan din ang business activities, market, size, financial ratios, capital structure, maturity, earnings, dividend-paying capacity, at competitive position.
Dito mahalaga ang warning ng module: hindi puwedeng basta makakita ng mababang P/E at sabihing mura na ang stock.
Maaaring mababa ang P/E dahil temporarily mataas ang earnings. Maaaring distorted ang reported earnings dahil sa one-time items. Maaaring hindi comparable ang leverage, growth, o business risk ng mga kumpanyang pinagtabi.
Ganoon din sa price-to-book, price-to-sales, price-to-cash-flow, dividend yield, at EV-to-EBITDA. Bawat multiple ay may gamit, pero bawat isa rin ay may limitasyon.
Para sa MH Governance, ang multiples ay hindi magiging automatic buy triggers. Gagamitin sila bilang comparative evidence.
Tinutulungan nila tayong itanong:
Mura ba talaga ang stock kumpara sa peers at sarili nitong history?
O mababa lamang ang multiple dahil may problemang hindi pa nakikita sa chart?
Ang Income Approach bilang Business Value Lens
Sa income approach, ang value ng asset ay nakabatay sa present value ng expected future cash flows. Ang tatlong pangunahing input ay cash flows, growth, at discount rate—na kumakatawan din sa risk.
Ito ang mas mahirap ngunit mas makabuluhang bahagi ng valuation.
Hindi lang natin tinatanong kung magkano ang kinita ng kumpanya noong nakaraang taon. Tinatanong natin kung magkano ang maaari nitong likhain na cash flows sa hinaharap, gaano katagal ang growth, gaano kalaki ang kailangang reinvestment, at gaano kataas ang uncertainty.
Mahalaga rin ang distinction sa pagitan ng equity valuation at firm valuation. Hindi maaaring paghaluin ang cash flow at maling discount rate. Ang dividends at free cash flow to equity ay karaniwang itinutugma sa cost of equity, samantalang ang free cash flow to firm ay itinutugma sa cost of capital.
Para sa amin, hindi lamang ito technical rule sa spreadsheet. Isa rin itong governance lesson:
Dapat tugma ang metric sa tanong na gusto nating sagutin.
Kung dividend harvester ang papel ng stock, mahalaga ang dividend sustainability at dividend-paying capacity.
Kung growth company, maaaring mas relevant ang free cash flow kaysa kasalukuyang dividend.
Kung heavily leveraged ang negosyo, hindi sapat na tumingin lamang sa equity earnings nang hindi nauunawaan ang claims ng debt holders.
Valuation para sa Low Volatility Dividend Harvesters
Dito pinaka-direktang tumama ang Module 6 sa isang kasalukuyang upgrade ng MH Money Machine.
Sa Low Volatility group, ang pangunahing harvest ay hindi laging galing sa rotation. Madalas, dividends ang bumubuo ng mas regular na cash return.
Kaya mahalaga ang Dividend Discount Model bilang isang lens. Ang DDM ay nakatuon sa present value ng expected dividends, habang ang Gordon Growth Model ay mas naaangkop sa mature, dividend-paying companies na may relatively stable growth pattern. Ngunit malinaw rin ang limitasyon nito: sensitibo ang valuation sa maliit na pagbabago sa required return at growth rate, at hindi ito akma sa lahat ng kumpanya.
Ito ang nagpatibay sa bagong capital-allocation principle ng MH:
Sa loob ng Low Volatility group, valuation ang primary determinant ng capital allocation. Dividend yield ang secondary.
Ang mataas na yield ay maganda lamang kung sustainable ang earnings at cash flows na sumusuporta rito.
Kung mas mataas ang yield dahil bumagsak ang presyo, kailangan munang alamin kung opportunity iyon o warning.
Sa ganitong paraan, hindi lang tayo naghahanap ng pinakamalaking dividend. Hinahanap natin ang mas maayos na kumbinasyon ng business durability, reasonable valuation, dividend capacity, at portfolio fit.
Porter’s Five Forces bilang Bahagi ng Valuation
Isa pang mahalagang bahagi ng module ang industry analysis gamit ang Porter’s Five Forces: competitive rivalry, buyer power, supplier power, threat of new entrants, at threat of substitutes.
Hindi ito dekorasyon sa company report.
Ang lakas ng mga puwersang ito ay may direktang epekto sa profitability, margins, growth, at sustainability ng cash flows. Ang isang kumpanyang mukhang mura sa kasalukuyang earnings ay maaaring hindi pala mura kung mabilis na nawawala ang competitive advantage nito.
Mahalaga ring hindi maging mababaw ang paggamit ng Five Forces. Ang framework ay hindi lamang listahan ng competitors at suppliers. Dapat tukuyin ang driving factors, threat levels, at strategic implications para sa mismong kumpanya.
Para sa MH, magiging bahagi ito ng fundamental qualification.
Bago payagang lumaki nang husto ang capital allocation, kailangang masagot:
May pricing power ba ang kumpanya?
Madaling palitan ba ang produkto nito?
Gaano kalakas ang suppliers at customers?
Mataas ba ang barriers to entry?
Ano ang maaaring sumira sa profitability nito sa loob ng ilang taon?
Hindi natin kailangang hulaan nang perpekto ang hinaharap. Pero mas mabuting makita ang pangunahing risk kaysa umasa lamang na babalik ang presyo dahil dati naman itong mas mataas.
Pangwakas na Kaisipan
Ang Module 6 Valuation ay hindi nagturo sa amin na may isang formula na kayang sabihin ang eksaktong tamang presyo ng bawat stock.
Mas mahalaga ang itinuro nito:
Ang value ay isang disciplined conclusion, hindi simpleng market quotation.
May assumptions. May uncertainty. May analyst error. May market error. At dahil time-dependent ang valuation, kailangan itong i-update kapag nagbago ang impormasyon, earnings outlook, risk, o competitive environment.
Para sa Micro Harvesting, malaking governance upgrade ito.
Ang dating tanong ay:
Nasaang refill layer na ang presyo?
Ngayon, may mas naunang tanong:
Karapat-dapat pa ba ang kumpanyang ito sa kapital na ilalagay natin?
Ang dating focus ay kung gaano karaming shares ang maaaring bilhin.
Ngayon, tinatanong din natin kung gaano karaming capital blocks ang makatwirang ilaan batay sa quality at value ng negosyo.
Ang dating tingin sa pagbaba ay refill opportunity.
Ngayon, ang pagbaba ay simula lamang ng pagsusuri.
Hindi nawawala ang ladders. Hindi nawawala ang harvest zones. Hindi nawawala ang technical overlays. Pero hindi na sila mag-isang magdedesisyon kung saan mapupunta ang kapital.
At marahil iyan ang pinakamahalagang ambag ng Module 6 sa emerging MH Governance:
Hindi sapat na mahusay tayong bumili. Kailangan ding malinaw kung ano ang karapat-dapat bilhin—at kung gaano kalaki ang nararapat nating ipagkatiwala rito.
Sa dulo, ang presyo ang nagsasabi kung magkano ang hinihingi ng market.
Ang valuation ang tumutulong sa atin na magpasya kung sulit ba iyong bayaran.
This independent article documents our personal experience, interpretation, and application of concepts discussed in the 17th PSE–Ateneo Certified Securities Specialist Course. PSE, Ateneo de Manila University, and the respective course facilitators retain all rights over their original course materials, presentations, images, charts, and other proprietary content. No official course material is reproduced in this post, and no endorsement or affiliation is implied.
The PSE has confirmed that its Shariah screening program is currently paused, with no new lists to be released until their internal review is completed. Although news outlets reported quarterly updates up to mid-2025, these later lists are no longer accessible on the PSE website.
For now, the PSE’s Shariah-Compliant Securities page and all past lists have been removed from the public website. The December 24, 2024 list is the last official version in Micro Stock Trader’s possession, downloaded before the page was taken down, although other investors may still hold later copies such as the reported July 4, 2025 release.
All halal-focused strategies under Micro Stock Trader will use a conservative, self-screened approach until official guidance resumes, in shā’ Allāh.
This post is for educational and documentation purposes only. It is not investment advice. Perform your own due diligence and consult qualified financial professionals before making investment decisions. All strategies, frameworks, and examples described here reflect the personal methodologies of Micro Stock Trader and are not guarantees of future performance.
Home | About Us | Contact Us | Privacy Policy | Terms of Use | Disclaimer
